Behaviorisme2

**BEHAVIORISME: **

**Behaviorisme en het hedendaagse onderwijs. ** In het hedendaagse onderwijs worden samenwerkend leren en het nieuwe leren dat gebaseerd is op het constructivisme steeds belangrijker. Maar naast deze leertheorieën blijft **de directe instructie** een belangrijke plaats innemen. Directe instructie is vooral van belang bij het aanleren van basiskennis en vaardigheden en het efficiënt uitstippelen van leerpaden. Een uitgangspunt hierbij is dat de positieve of negatieve bekrachtiger direct volgt op het gedrag van de leerling. Behavioristisch denken is in die zin sterk gericht op het hier en nu. Hierbij denk je misschien meteen aan feedback. Andere positieve bekrachtigers zijn bijvoorbeeld een glimlach, enthousiasme, tonen van aandacht en belangstelling en een schouderklopje. Negatieve bekrachtigers zijn o.a. een boos gezicht, een afkeurende opmerking of zelfs dreigen met een onvoldoende of straf. De meeste negatieve bekrachtigers blijken slecht voor het leren. Ook roepen ze leeraversie, onveilige gevoelens en faalangst op. Dit is een pleidooi voor ons om als docent zoveel mogelijk positieve bekrachtigers te gebruiken en de negatieve achterwege te laten. Het verschil tussen leertheorieën gebaseerd op behaviorisme en cognitieve psychologie en theorieën die gebaseerd zijn op het constructivisme is, dat **bij behavioristische leertheorieën alle leerfuncties in handen zijn van de docent**. De docent probeert door directe feedback en andere bekrachtigers het gedrag van de leerling te veranderen. In de constructivistische theorie is de leerling verantwoordelijk voor zijn eigen leren, hij moet daar zelf vorm aan geven en de eigen kennis construeren. Geadviseerd wordt om leertheorieën door elkaar te gebruiken en te kiezen voor de theorie die het meest effectief is gezien de doelen van de les. **Behaviorisme en zijn beperkingen. ** Behavioristisch onderzoek naar gewetensvorming is vooral gericht geweest op **beloning en straf (het Pavloveffect)** en het hanteren hiervan om ervoor te zorgen dat een kind op een gegeven moment uit zichzelf dingen doet of laat. **Het kind ontwikkelt hierdoor een normbesef gebaseerd op het krijgen van een beloning of het ontwijken van straf.** Er vormt zich een lijstje in zijn hoofd van soorten gedrag en de positieve of negatieve effecten van dat gedrag. Deze lijst vormt zijn geweten en is dus niet echt nobel te noemen. Het kind wordt gedreven door eigenbelang en is er op uit om zoveel mogelijk onaangename situaties te vermijden. Belonen en straffen kun je zien als **een vorm van op de persoon gericht terugkoppelen met een sterke emotionele lading**. De docent reageert op het gedrag van de leerling met de bedoeling sterke gevoelens op te wekken die het toekomstig gedrag beïnvloeden. · STRAF: de leerling moet zich schamen, zich schuldig voelen, spijt krijgen en het foute gedrag niet meer vertonen. · BELONING: de leerling mag trots zijn op zijn daad, zich groot voelen waardoor de neiging ontstaat voortaan alleen nog maar goede daden te verrichten. Op het eerste gezicht lijkt dit helemaal in overeenstemming met het doel van het onderwijs, maar dat is gezichtsbedrog. Beloning en straf beïnvloeden vooral de houding van de leerling tegenover de docent en niet zozeer het gedrag van de leerling. Als een kind tot een bepaald gedrag wordt gedreven, of er juist van wordt weerhouden, door het effect dat zijn gedrag oproept, noemen we dat intrinsieke (de)motivatie. Als hieraan van buitenaf, door bijvoorbeeld ouders of door een docent, een positief of negatief effect wordt toegevoegd noemen we dat extrinsieke (de)motivatie. Van belang is dat wij in het begeleiden van onze leerlingen stimuleren dat zij zoveel mogelijk intrinsiek gemotiveerd blijven door de ingebouwde beloning of gedemotiveerd door het verwachtte negatieve effect van hun daden. Teveel beloning en straf van buitenaf maakt onze leerlingen afhankelijk en is ondermijnend voor de ontwikkeling van hun eigen verantwoordelijkheid op dit gebied. **Teveel straf verhindert de vorming van een eigen geweten** omdat de leerling bepaald gedrag achterwege laat om straf te ontlopen en niet omdat het gedrag vervelend is voor anderen of niet volgens afspraak. Het is dus nadelig voor de intrinsieke (de)motivatie. De leerling leert wat hij niet moet doen, maar niet zozeer wat hij wel moet doen en wordt afhankelijk van de reacties van de docent. Extra demotiverend is het om met de straf in te spelen op het schaamtegevoel van de leerling. Leerlingen kunnen hierdoor geblokkeerd raken in hun leerproces. Er kan zelfs afkeer ontstaan voor het leren als zodanig. Als er toch straf moet worden gegeven is het in ieder geval van belang dit consequent te doen. Teveel beloning ontneemt de leerling het plezier in het resultaat van zijn inspanning zonder meer. **Het leert hem te vragen: ‘Wat levert het me op?’** En het verleert hem simpelweg trots te zijn of zich goed te voelen wanneer hij iets goeds heeft gepresteerd. Beloning moet een verrassing, een zekere zeldzaamheidswaarde inhouden, wil het een positieve uitwerking hebben op het leren. Hoewel een beloning of straf soms op zijn plaats kan zijn moet het dus zoveel mogelijk worden vermeden. Het zijn noodmaatregelen waar zuinig mee moet worden omgesprongen. Het goed hanteren hiervan is een lastig karwei. Als docent zijn wij letterlijk buitenstaander bij wat zich in het hoofd van onze leerlingen afspeelt. Omdat dat voor ons nooit helemaal zichtbaar wordt, kunnen wij met belonen en straffen volledig de plank misslaan. Gelukkig bestaan er subtielere en effectievere middelen om een leerling op een positieve manier te stimuleren tot gewenst gedrag dan belonen en straffen, zoals: · De leerling aanspreken op het ongewenste gedrag, te praten over het waarom van dat gedrag en samen te zoeken naar een ander, meer gewenst gedrag. · Het creëren van een goede werksfeer in de klas en het gezámenlijk maken van afspraken. · Persoonlijke aandacht en belangstelling voor de situatie van leerlingen. · Eerlijk en gemeend commentaar op wat er in de klas gebeurt. · Waardering voor de prestaties van de leerlingen. · Een open en accepterende houding voor hun inbreng.
 * Directe instructie heeft zijn oorsprong in het behavioristische denken (Ivan Pavlov, Burrhus Skinner, John Watson, Edward Thorndike)** en de cognitieve psychologie die in de jaren 70-80 een opgang maakten in het onderwijs en is ontstaan uit een analyse van effectieve docenten.
 * De essentie van de toepassing van het behavioristische denken op het onderwijs, is, dat gewenst gedrag van leerlingen aangepast en versterkt wordt door zowel positieve als negatieve prikkels.**
 * <span style="color: rgb(51, 102, 255); font-family: Tahoma;">BELONEN EN STRAFFEN. **
 * <span style="font-size: 12pt; color: rgb(51, 102, 255); font-family: Tahoma;">Noodgrepen. **
 * Beloning en straf zijn noodgrepen** die erop wijzen dat de docent de greep op de situatie is kwijt geraakt, als hij deze al gehad heeft. Het kan een aanwijzing zijn dat de leerling niet consequent op de gevolgen van zijn gedrag is gewezen.
 * <span style="font-size: 12pt; color: rgb(51, 102, 255); font-family: Tahoma;">Intrinsieke en extrinsieke motivatie. **
 * <span style="font-size: 12pt; color: rgb(51, 102, 255); font-family: Tahoma;">Teveel straf. **
 * <span style="font-size: 12pt; color: rgb(51, 102, 255); font-family: Tahoma;">Teveel beloning. **
 * <span style="font-size: 12pt; color: rgb(51, 102, 255); font-family: Tahoma;">Positieve stimulans. **

terug naar vorige pagina